Mjr. Lepecki o Biro-Bidżanie

Kontynuując zapoczątkowany dział rozmów, przeprowadzanych przez współpracownika naszej redakcji z czołowymi przedstawicielami społeczeństwa polskiego, zwróciliśmy się do wybitnego polskiego podróżnika, b. adiutnata marsz. Piłsudskiego, p. mjr. Lepeckiego, o udzielenie garści informacyj o Biro-Bidżanie i perspektywach Żydostwa rosyjskiego. Zaznaczyć należy, że p. mjr. Lepecki zwiedził ostatnio Sybir, Krym i Biro-Bidżan i okiem wytrawnego podróżnika przeniknął nie jedną tajnię zbiorowego życia Żydów tamże. Choć redakcja „My Sami” nie wierzy w sukces eksperymentu rosyjskiego i potrzeby otworzenia nowych teryt. Żyd., jednak dla obiektywności roztrząsania kwestii żyd. Zwróciliśmy się do bezstronnego świadka-podróżnika o opinię.

– Jestem człowiekiem, który interesuje się różnymi zagadnieniami, będą na dalekiej Syberii wstąpiłem do Biro-Bidżanu, by przyjrzeć się, jak pracują Żydzi na tej ziemi – rozpoczyna rozmowę mjr. Lepecki. – Zbadałem tam warunki klimatyczne, położenia ludności i stosunki panujące w autonomicznym obwodzie żydowskim. Biro-Bidżan znajduje się w początkowym stadium budowy. Kraj o terytorium większym od Belgii (36 tys. m kw.) ma być schronieniem mas żydowskich z Białorusi i Ukrainy. Przez 8 lat (bo tyle istnieje rep. Biro-bidżańska) osiedliło się tu do 15 tys. Żydów z całego świata, wśród których nie brak emigrantów z Ameryki Poł. i Północnej. Stolica o tej nazwie powstała na miejscu małej wioski, otoczonej błotami. Widzimy w niej szereg dużych domów, kilka średnich szkół, teatr żyd. i kino dźwiękowe. W Biro-Bidżanie istnieje 11 kołchozów żydowskich, o żyd. ludności i żyd. nazwach. Rozwijają się one lepiej od sąsiednich kołchozów rosyjskich i zadają kłam wszelkim twierdzeniom, że Żydzi nie są zdolni do pracy na roli.

Czy Biro-Bidżan buduje się na zasadach komunizmu, czy żywioł nacjonalistyczny (nacj. żyd.) ma znaczenie w budowie tego kraju?

– Budowa Biro-Bidżanu jest narodowa w formie, a socjalistyczna w treści. Można śmiało powiedzieć, że wszystko jest tam żydowskie, chociaż daje się wybitnie odczuwać brak żydowskiej inteligencji. Nacjonalizm w pełnym tego znaczeniu jest bezwzględnie tępiony. W całym Biro-Bidżanie nie mam ani jednej synagogi, tylko stacja kolejowa przypomina swą budową dom modlitwy.

Czy nie różni się Biro-Bidżan od Palestyny swym charakterem „świątyni bez Boga” i czy Palestyna swą dynamiką nie dominuje?

– Owszem. Biro-Bidżan jest tylko schronieniem dla spauperyzowanych mas żydowskich. Porównać Biro-Bidżan do Palestyny nie można. Analogia ta przypominałaby porównanie stolicy maleńkiego państewka ze stolicą potężnego państwa. Dwie stolice, ale jak różne. Biro-Bidżan jest tylko terytorium, na którym skupić si usiłują Żydzi ze Zw. Radzieckiego. Pobudza ich do tego chęć zachowania swej narodowości, czują bowiem, że inaczej zginą w wielkiej masie rosyjskiej. I dlatego tak żywo interesują się oni Biro-Bidżanem, nadając budowie kraju dość ostre tempo.

Kończymy naszą rozmowę, dziękując p. mjr. Lepeckiemu za ciekawe informacje.

Ignis.

„My Sami. Pismo Społeczno-Literackie”, październik-listopada 1936 r.

http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/doccontent?id=1970&from=FBC

Drukuj

Partnerzy

Goście Online

Odwiedza nas 98 gości oraz 0 użytkowników.

Statystyki

Odsłon artykułów:
3699145
UA-28053597-1