Jedenaście bram

Ogród Saski. W tle ''jedenaście bram'', czyli arkady Pałacu Saskiego.Co za „jedenaście bram”1? I dlaczego nie dwanaście albo dziesięć? Tego nie wiem. Nigdy tych bram nie liczyłem, lecz tak je nazywano. „Jedenaście bram” – ni mniej, ni więcej...

Te bramy stoją jak żołnierze na krańcach Ogrodu Saskiego. Patrząc od strony Ogrodu w kierunku placu Za Żelazną Bramą, po prawej stronie od wejścia znajduje się żydowski bank Szereszowskich2 [plac Żelaznej Bramy 1

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.

Drukuj
], a naprzeciwko niego, po naszej lewej ręce – wytworna kwiaciarnia imienia Piotra V. Kiedy wejdziemy do Ogrodu, szeroka aleja doprowadzi nas do „jedenastu bram”. Po obu stronach ciągną się wzdłuż dwie ścieżki: z lewej strony dolatuje zapach chryzantem, a z prawej upojna woń drzew iglastych. Jest tu także woliera z różnymi kolorowymi ptakami, które wyśpiewują swoje trele, bawią się, są radosne. Niczego im nie brak...

Co kilka metrów stoi świeżo pomalowana ławka. Ogrodnicy uwijają się przy podlewaniu, pieleniu. O każde drzewko, każdy kwiatek troszczą się jak o małe dziecko. Co krok stoją kosze na śmieci.

Ogród Saski to chluba Warszawy.

Zaczerpnąć świeżego powietrza przychodzą tu arystokraci, jak i prosty lud. Ogrodem Saskim można również dojść do „jedenastu bram”, czyli do placu Piłsudskiego, gdzie odbywają się uroczystości państwowe z okazji 3 Maja, 11 Listopada. Plac jest również miejscem ważnych zgromadzeń. Tu prowadzi się agitację przed wyborami sejmowymi lub samorządowymi. Kiedy radio podało wiadomość o śmierci Dziadka, na placu spontanicznie zebrało się 150 tysięcy warszawiaków, żeby uczestniczyć w żałobie narodowej.

Pośrodku „jedenastu bram”, za piątą bramą, znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza [

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.

Drukuj
]. Honorową wartę pełnią przy nim żołnierze dzierżący karabiny z bagnetami. Wokół grobu – kwiaty. Każdego dnia pielgrzymują tu różne delegacje: robotnicy, młodzież szkolna, gimnazjaliści z prowincji i wiele, wiele innych.

Kiedy przechodzi się koło Grobu Nieznanego Żołnierza, trzeba na znak szacunku zdjąć czapkę.

My, uczniowie chederu, postanowiliśmy, że nie będziemy zdejmować nakrycia głowy. Dla nas jest to „isur me-de-orajta”3 – zakaz wynikający z Tory. Na Grobie umieszczono przecież wielki mosiężny krzyż... Czy żydowski chłopak może zdejmować czapkę z szacunku dla krzyża?

My, chłopcy, wykorzystywaliśmy moment, kiedy żołnierz, robiąc obchód wkoło grobu, stawał do nas plecami – wtedy z bijącym sercem przechodziliśmy, obawiając się, żeby nas nie zauważył...

Zimowy wieczór. Żołnierz okutany grubym szynelem nie rusza się z miejsca. „Kiepska sprawa. Dziś nie uda nam się przemknąć” – myślimy.

Żołnierz spostrzegł, że chcemy przebiec. Nachylił głowę i z jego ust usłyszeliśmy: „Amchu?”4.

„Słyszałeś? Powiedział: »Amchu«!”.

Był to jedyny przypadek, kiedy mogliśmy przejść koło Grobu Nieznanego Żołnierza bez zdejmowania czapki.

Beniamin Dawidsohn, Warsze szel mate, Riszon leCijon 1971, s. 51–53.
Książka jest dostępna pod adresem: http://ia600301.us.archive.org/25/items/nybc204606/nybc204606.pdf
tłum. Anna Ciałowicz

1 „Jedenastoma bramami” (jid., elf tojern) Żydzi warszawscy nazywali jedenaście arkad kolumnady Pałacu Saskiego. [↑]

2 W 1864 r. Dawid Mosze Szereszowski (Szereszewski) otworzył dom bankowy, którym później kierowali jego synowie Rafał i Michał. [↑]

3 W prawie żydowskim (halacha) są zakazy wynikające z Tory Pisanej (isur de-orajta) i z Tory Ustnej (isur de-rabanan). [↑]

4 „Amchu” (hebr./jid., od hebr. amcha, czyli: Twoj lud [Izrael]); pytanie „Amchu?” zadaje się, by stwierdzić, czy ma się do czynienia ze swoim (Żydem), czy z obcym (gojem). [↑]

Drukuj

Partnerzy

Goście Online

Odwiedza nas 55 gości oraz 0 użytkowników.

Statystyki

Odsłon artykułów:
3581059